ABCDE: Yapılandırılmış ilk acil değerlendirme
Yaşamı tehdit eden bulguları öncelikle tanıma, müdahaleye yanıtı izleme ve yapılandırılmış öyküye geçiş için klinik çerçeve.
Bu yazıda · Bölüme git
Değerlendirme ve müdahale birlikte yürür
ABCDE, kritik hastada yaşamı tehdit eden sorunların sırayla araştırıldığı, saptandığında ise bir sonraki basamak beklenmeden ele alındığı yaklaşımdır. Erken yardım çağrısı ve ekip üyelerinin eşzamanlı çalışması değerlendirmeyi destekler. Yanıtsız ve normal solumayan hastada kardiyak arrest yaklaşımı geciktirilmez; tam bir muayeneyi bitirmek beklenmez. [2]
Masif dış kanamada kanama kontrolü önceliklidir. WHO’nun triyaj ve ilk tedavi posteri bu durumu ABCDE akışının başında özellikle belirtir. [3]
A ve B: Hava yolu ile solunumu ayırın
A, hava yolunun açık olup olmadığını; B, havanın akciğerlere yeterince girip çıkmasını değerlendirir. Hava yolu tıkanıklığı bulguları ile solunum eforu, solunum sayısı ve göğüs hareketleri ayrı ayrı gözden geçirilir. Travma olasılığı, değerlendirme boyunca dikkate alınır. [1]
SpO₂ ölçümü klinik solunum değerlendirmesini tamamlar. Pulse oksimetre hiperkapniyi göstermez; özellikle oksijen alan hastada normal görünen satürasyon, ventilasyonun yeterli olduğunu tek başına kanıtlamaz. [2]
C, D ve E: Perfüzyon, nöroloji ve tam bakı
C’de dolaşım ve doku perfüzyonu; nabız, kanama bulguları ve dolaşım yetersizliğini düşündüren muayene bulgularıyla değerlendirilir. D’de bilinç düzeyi ve geri döndürülebilir bozukluklar araştırılır; kan şekeri değerlendirmesi bu çerçevenin parçasıdır. E’de gözden kaçabilecek yaralanmalar ve çevresel etkiler için hasta yeterince incelenirken ısı kaybı önlenir. [1]
Ölçümlerin klinik bağlamı korunmalıdır: kompansasyon nedeniyle şokta kan basıncı normal kalabilir. Bilinç değerlendirmesi, solunum ve dolaşım bozukluklarının nörolojik görünümü etkileyebileceği dikkate alınarak yorumlanır. Mahremiyet, tam vücut değerlendirmesi sırasında da korunur. [2]
Yanıtı izleyin, sonra değerlendirmeyi genişletin
Her müdahalenin etkisi değerlendirilir; vital bulguların hem mutlak değerleri hem zaman içindeki değişimi izlenir. Bulgular, uygulanan girişimler ve hastanın yanıtı kaydedilir; bakım devrinde yapılandırılmış iletişim kullanılır. İlk değerlendirme, hastanın bakım gereksiniminin yeniden ele alınmasıyla tamamlanır. [2]
Klinik durum değişirse ABCDE yeniden yapılır. İlk tehditler ele alındıktan sonra SAMPLE ile belirtiler, alerjiler, ilaçlar, özgeçmiş, son oral alım ve olayın gelişimi sorgulanır; ardından ikincil muayene gelir. Öykü sırasında yeni bir yaşam tehdidi fark edilirse yeniden ABCDE’ye dönülür. Çocukta aynı çerçeve, yaşa özgü değerlendirme ve yönetimle uygulanır. [1]
Pratiğe taşınacak noktalar
Kaynaklar
Numaralı bağlantılar, metindeki ilgili ifadelerin dayandığı yayınları gösterir.
- 1Basic emergency care: approach to the acutely ill and injured. Module 1: The ABCDE and SAMPLE history approach.World Health Organization · International Committee of the Red Cross · 2018
- 2The ABCDE ApproachResuscitation Council UK · 2024 güncellemesi
- 3Triage and Treatment in the Emergency Unit: age ≥12 yearsWorld Health Organization · Tarihsiz
Mesleki eğitim amaçlı kaynak özeti. Kaynak kontrol tarihi bağımsız klinik hakemlik veya onay anlamına gelmez. Hastaya özgü uygulamada tam kılavuz, klinik değerlendirme ve kurum protokolü birlikte ele alınmalıdır.