Kılavuzdan pratiğe.

• Acil aort/kalp-damar cerrahisi ekibini erken haberdar edin; monitörizasyon, ağrı kontrolü ve organ perfüzyonunu koruyan hemodinamik desteği geciktirmeyin. [1][2]

Öykü, iki taraflı nabız/tansiyon ve nörolojik muayeneyi birlikte değerlendirin; klinik olasılığı belirleyin. [1]

• Negatif D-dimer tek başına dışlatmaz; yüksek şüphede görüntüleme geciktirilmez. Normal akciğer grafisi güvenilir dışlama testi değildir. [1]
• Tek bir bulgunun yokluğu veya tanısal olmayan görüntüleme değerlendirmeyi sonlandırmaz; test seçimini kalan klinik şüphe yönlendirir. [1]

• İnme ekibini hızla devreye alın; hava yolu, solunum ve dolaşımı değerlendirin, glukozu ölçün ve hipoglisemiyi yerel protokolle düzeltin. [2]

Başlangıç/son sağlıklı görülme zamanını, antikoagülan kullanımını ve son dozunu kaydedin; standart nörolojik muayene ile defisiti değerlendirin. [2]

• Normal kontrastsız BT erken iskemik inmeyi dışlamaz; özellikle posterior dolaşım şüphesinde MR gerekebilir. Belirtilerin düzelmesi TİA olasılığını ortadan kaldırmaz. [3]

• İlk değerlendirmede EKG’yi gecikmeden elde edip yorumlayın; yüksek riskli bulgularda monitörizasyon ve kardiyoloji/acil müdahale sürecini başlatın. [1]

Başlangıç zamanı, yakınmanın seyri ve muayeneyi EKG ile değerlendirin; ilk EKG tanısal değilse devam eden şüphede seri EKG planlayın. [1]

• Tek normal EKG veya tek negatif troponin genel bir AKS dışlama kuralı değildir. Erken başvuru, süren yakınma ve yüksek klinik şüphede değerlendirmeyi sürdürün. [1]
• Enfarktüs dışlanması tüm AKS biçimlerini ya da pulmoner emboli/aort hastalığı gibi diğer acil nedenleri dışlamaz. [1]

• İnstabil hastada solunum ve dolaşım desteğini, monitörizasyonu ve deneyimli ekip/PERT değerlendirmesini geciktirmeyin. [1]

Hekim öykü ve muayeneyle ön test olasılığını belirler. Endikasyon varsa BT pulmoner anjiyografi; uygun olmayan hastada alternatif görüntüleme seçilir. [1]

• Eksik bilgi negatif ölçüt sayılmaz. PERC pozitifliği PE tanısı koymaz; yüksek olasılıkta PERC veya negatif D-dimer ile değerlendirme sonlandırılmaz. [1][2]
• Sonuçsuz görüntüleme dışlama değildir; klinik şüphe sürüyorsa ek değerlendirme gerekir. [1]

• Anafilaksi düşünülüyorsa kas içi adrenalin ve ABCDE yaklaşımını laboratuvar sonucu bekleyerek geciktirmeyin; yardım çağırın. Hastayı aniden ayağa kaldırmayın. [1]

Olası tetikleyiciyi, başlangıç zamanını ve sistem tutulumunu sorgulayın; klinik yanıtı ve vital bulguları tekrar değerlendirin. [1]

• Normal triptaz veya döküntünün yokluğu anafilaksiyi dışlamaz. İlk düzelme, daha sonra belirtilerin tekrarlamayacağını göstermez. [1]

• Başlangıç/son normal zamanı, tek-çift göz ayrımı ve yaralanma mekanizmasını belirleyin; retinal iskemi veya penetrasyon şüphesinde acil sevki geciktirmeyin. [1] [2]

Görme işlevi, pupilla ve fundus değerlendirmesi retinal iskemi araştırmasına katkı sağlar. Göz uzmanı ve inme ekibi uygun incelemeyi yönlendirir. [1]

• Yabancı cisim yakınması görme kaybını kendiliğinden açıklamaz. Bu kart retinal dekolman, glokom ve tüm görme kaybı nedenleri için dışlama yolu değildir.

• Şiddeti değerlendirirken uygun inhaler bronkodilatör ve gereğinde kontrollü oksijeni başlatın. Ağır bulguda acil/yoğun bakım desteğini geciktirmeyin; anafilaksiyi ayrıca değerlendirin. [1]

Konuşma, solunum işi, solunum/nabız sayısı, SpO₂ ve yapılabiliyorsa PEF ile başlangıç ve tedavi yanıtını değerlendirin. [1]

• Hışıltının duyulmaması güvenli dışlama sağlamaz; ağır atakta hava girişi çok azalabilir. Normal bir muayene de aralıklı astımı dışlamaz. [1]

• Ölçülmüş vital bulguları, yeni bilinç/işlev değişikliğini ve riskli özgeçmişi değerlendirin; klinik kötüleşmede acil ekibe başvurun. Ateş ölçümünün normal olması sepsis şüphesini tek başına sonlandırmaz. [1]

Başlangıç, önceki işlev, enfeksiyon odağı, ilaçlar ve immünsüpresyon sorgulanır; incelemeler olası nedene göre seçilir. [1]

• Seçilmiş akut kötüleşme/tremor yaklaşımıdır; tüm anemi, endokrin hastalık, kronik yorgunluk ve enfeksiyon nedenlerini kapsamaz. Normal tek vital ölçüm güvenli taburculuk ölçütü değildir. [1]

• Bakteriyel menenjit şüphesinde uygun intravenöz antibiyotiği hızla başlatın; güvenli örnek alma ve görüntüleme tedaviyi anlamlı biçimde geciktirmemelidir. [1]

Kan incelemeleri/kültürü ve güvenliyse lomber ponksiyonla BOS değerlendirmesini planlayın; antibiyotik öncesi örnek alma tedaviyi geciktirmemelidir. [1]

• Normal CRP, prokalsitonin veya lökosit tek başına menenjiti dışlamaz. Döküntü olmaması meningokok hastalığını dışlamaz. [1]

• Son normal zamanı ve yeni nörolojik/işitsel değişiklikleri kaydedin; inme veya ani işitme kaybı şüphesinde ilgili acil değerlendirmeyi başlatın. [1] [2]

HINTS yalnız eğitimli klinisyen tarafından, uygun akut vestibüler sendrom ve nistagmus bağlamında kullanılır; nistagmus yoksa yürüme dengesizliği değerlendirilir. [1]

• Normal kontrastsız BT tek başına santral nedeni dışlama aracı değildir. İşitme kaybı seçimi, bunun yeni, tek taraflı veya sensörinöral olduğunu kanıtlamaz. [1] [2]

• Bilinç, vital bulgular, yaralanma ve kardiyovasküler/nörolojik muayeneyi değerlendirin; gerekli acil bakımı geciktirmeyin. [1]

12 derivasyonlu EKG kaydedin; uygun hastada yatarak ve ayakta tansiyon ölçün. İlaçları ve önceki olayları sorgulayın. [1]

• Tek normal EKG aralıklı aritmiyi dışlamaz. Kısa kasılmalar tek başına epilepsi kanıtı değildir. [1]

• Hava yolu, solunum ve dolaşım sorununu önceliklendirin; ağır sistemik enfeksiyon veya derin boyun komplikasyonu şüphesinde acil değerlendirmeyi geciktirmeyin. [1] [2]

Başlangıç, süre, solunum işi, oral alım ve bağışıklık baskılanmasını değerlendirin. Klinik değerlendirmede sepsis ve alternatif nedenler gözden geçirilir. [1]

• Burun akıntısı veya öksürük seçimi tek başına bakteriyel enfeksiyon kanıtı değildir. Bu kart kronik öksürük, alerjik rinit veya tüm KBB nedenleri için eksiksiz yol değildir.

• Aktif kanamada burnun alt üçte birine kesintisiz, sıkı bası en az 5 dakika uygulanır. Kanama kontrolü ve stabilite değerlendirmesi birlikte yürütülür. [1]

Pıhtı temizlendikten sonra ön rinoskopiyle kaynak araştırılır. Tekrarlayan tek taraflı kanama veya önceki tampon/kotere rağmen tekrarda nazal endoskopi için KBB değerlendirmesi gerekir. [1]

• Yakın yüz travması, yeni nazal cerrahi veya bilinen ciddi kanama hastalığında ayrı uzman yaklaşımı gerekir; bu özet tüm posterior kanama yönetimini kapsamaz. [1]

• Hava yolu, solunum ve dolaşımı değerlendirin; anafilaksi şüphesinde yetkin ekibi çağırın ve IM adrenalin dâhil acil tedaviyi kesin tanı onay ekranını beklemeden başlatın. Antihistaminik ABC bozukluğunun tedavisi değildir. [1]

Yeni ilaç/temas, başlangıç, yayılım ve muayene bulgularını kaydedin. Enfeksiyon şüphesinde kızarıklığın sınırı izlem için işaretlenebilir; egzama, venöz hastalık veya alerjik reaksiyon gibi alternatifler değerlendirilir. [2]

• İzole cilt bulguları ABC bozukluğuna eşdeğer değildir. Bu kart tüm dermatoloji, kronik kaşıntı veya anjiyoödem alt tiplerini kapsamaz. [1]

• Klinik stabiliteyi değerlendirin, monitörizasyon ve EKG sağlayın; instabil ritim şüphesinde yetkin acil/ALS desteğini çağırın. [2]

Nabzın düzenini değerlendirin; düzensiz nabız ve AF şüphesinde 12 derivasyonlu EKG ile tanıyı doğrulayın. [1]

• Atak dışında normal kısa EKG, paroksismal AF'yi dışlamaz. Bu kart ritim sınıflandıran veya QT/QRS ölçen bir araç değildir. [1]

• Trismus, ağız tabanı şişliği, nefes alma/yutma güçlüğü varsa acil hastane değerlendirmesini geciktirmeyin. Hava yolu tehdidi veya sepsiste yetkin acil ekibi çağırın ve gereken acil yaşam desteğini başlatın; dental girişim veya tanı onay ekranı beklenmez. [3]

Ağrının yeri, şişlik, ateş/genel durum ve bağışıklık baskılanmasını sorgulayın; pulpa/periapikal değerlendirme ve gereken dental görüntüleme uzman tarafından planlanır. [1] [2]

• Bu özet bağışıklığı belirgin baskılanmış hastalar, geniş yüz travması veya bütün ağız-çene hastalıkları için eksiksiz protokol değildir. [1]

• Travma mekanizmasını belirleyin; iki tarafın dolaşım, duyu ve motor işlevini zamanıyla kaydedin. Omurga yaralanması şüphesinde uygun hareket kısıtlaması ve uzman değerlendirmesi gerekir. [2] [5]

Kırık şüphesinde bölgeye uygun görüntüleme; skafoid şüphesinde ayrıntılı muayene sonrası MR değerlendirilir. [1]

• Normal BT, eşlik eden nörolojik bulguda kord hasarını dışlamaz. Travmada yalnız kapiller dolum veya Doppler sinyali damar yaralanmasını dışlamaz. [2] [5]

• Dolaşımı ve hidrasyonu değerlendirin; damar yolu, laboratuvar ve izlem sürecini başlatın. Sıvı planını kalp/böbrek işlevi ve klinik yanıta göre kişiselleştirin. [1]

Glukoz, kan ketonu, venöz pH/bikarbonat, elektrolitler, böbrek işlevi ve gerektiğinde osmolaliteyi birlikte değerlendirin. DKA/HHS ölçütlerini ayrı ayrı doğrulayın. [1]

• Normal veya sınırlı yüksek glukoz öglisemik DKA'yı dışlamaz. İdrar ketonu hastalığın başlangıcında veya tedavi sırasında yanıltıcı olabilir. [1]

• Düşük glukozda bilinci açık ve güvenle yutabilen kişiye hızlı etkili glukoz verilir. Güvenli yutamıyorsa ağızdan vermeyin; uygun parenteral kurtarma tedavisini geciktirmeyin. [1][2]

Glukoz ölçümünü klinik tabloyla birlikte değerlendirin; tedaviden sonra tekrar ölçerek düzelmeyi ve tekrarlamayı izleyin. [1]

• Belirti olmaması düşük glukozu dışlamaz. İlk düzelme tek başına tekrar riskinin bittiği anlamına gelmez; sorumlu ilaç ve bağlam önemlidir. [1]

• Sistemik hastalık/sepsis ve idrar akımını engelleyen nedenleri değerlendirin; gerekli tedavi ve odak kontrolünü geciktirmeyin. [1]

İşeme/son idrar zamanı, ilaçlar, suprapubik ve kostovertebral bulguları değerlendirin. Sistemik enfeksiyonda idrar analizi, kültür ve duyarlılık; ağırlığa göre kan testleri gerekir. [1] [2]

• Süren/tekrarlayan hematüri ve açıklanmayan retansiyon yeniden değerlendirilir. Bir idrar testi tüm ürolojik veya nörolojik nedenleri dışlamaz. [1] [2] [3]

• Ağır dehidratasyon veya şokta yetkin ekip tarafından IV izotonik sıvı ile resüsitasyonu başlatın; perfüzyon, nabız ve bilinç durumunu yeniden değerlendirin. Neden araştırması acil stabilizasyonu geciktirmemelidir. [1]
• Kanamada antitrombotik ilaçları ve eşlik eden hastalıkları kaydedin. [2]

Kanlı/mukuslu ishal, ateş, şiddetli hassasiyet veya sepsis bulgusunda uygun dışkı testlerini değerlendirin; STEC şüphesinde Shiga toksini/gen araştırması gerekir. [1]

• Belirti paterni patojen tanısı koydurmaz. Kanama risk skoru klinisyen değerlendirmesinin yerine geçmez; bu kart taburculuk skoru hesaplamaz. [1] [2]

• Obstrüksiyon şüphesinde cerrahi görüş, oral alımın kesilmesi ve sıvı/elektrolit değerlendirmesini planlayın; acil cerrahi gerektiren bulguda izlemle gecikmeyin. [1]

Başlangıç, ağrının yeri, kusma, distansiyon, gaz/dışkı çıkışı, önceki ameliyat ve fıtık öyküsünü değerlendirin. Obstrüksiyon şüphesinde kan sayımı, laktat, elektrolit ve böbrek işlevleri değerlendirilir. [1]

• Dışkı çıkışının sürmesi obstrüksiyonu, sakin görünen tek muayene strangülasyon/iskemiyi güvenle dışlamaz. [1]

• Dış kanamada doğrudan bası uygulayın. Majör ekstremite travmasında hayatı tehdit eden kanama basıyla durmuyorsa yetkin ekip turnikeyi değerlendirir; acil yardım ve kanama kontrolü form/tanı doğrulamasını beklemez. [1]

Mekanizma, zaman, anatomik derinlik, yabancı cisim ve nörovasküler işlev değerlendirilir; derin yapı hasarı şüphesinde uygun uzman görüşü gerekir. [3]

• Bu kart bütün iç kanama, koagülopati, transfüzyon ve cerrahi hemostaz protokollerini kapsamaz; kaynak belirlenmeden otomatik işlem önermez.

• Solunum desteği ve bronkodilatör tedavisini değerlendirin; oksijeni hedefe göre titre edin ve hiperkapni/asidoz riskini kan gazıyla izleyin. [2]

Önceki işlev, evde oksijen/NIV, balgam değişimi ve tedavi yanıtını öğrenin; hastanede akciğer grafisi ve verilen oksijen düzeyiyle birlikte arter kan gazını değerlendirin. [2]

• Tek SpO₂ ölçümü karbondioksit düzeyini veya asidozu göstermez. Önceden KOAH olması başka akut hastalığı dışlamaz. [1][2]

• Diyabet, immünsüpresyon, zar perforasyonu/tüp ve önceki radyoterapiyi belirleyin; komplikasyon veya yeni nörolojik/işitsel bulguda uygun acil uzman değerlendirmesi sağlayın. [1] [2]

Otoskopik muayene ve ağrı değerlendirmesi yapın. Doğrulanmış dış kulak enfeksiyonunda ilk tedaviye 48–72 saatte yanıt yoksa tanı ve alternatif nedenler yeniden değerlendirilir. [1]

• Kulak ağrısı bütün orta/iç kulak veya yansıyan ağrı nedenlerini açıklamaz. Bu kart mastoidit, travma ve tüm işitme bozuklukları için eksiksiz yol değildir.

• Ağrıyı kontrol ederken enfeksiyon ve obstrüksiyonu değerlendirin. Enfekte obstrüksiyon/sepsiste antibiyotik ve acil drenaj yaklaşımını geciktirmeyin. [1]

Öykü, muayene, idrar incelemesi ve böbrek işlevlerini değerlendirin. Görüntüleme seçimini klinik duruma göre yapın; US sonrasında kontrastsız BT tanıyı doğrulayabilir. [1]

• Negatif veya yetersiz US tek başına üreter taşını dışlamaz. Görüntülemede taş bulunması eşlik eden enfeksiyon ve böbrek işlev bozukluğunu dışlamaz. [1]

• Şokta resüsitasyon ve zamanında antimikrobiyal tedavi, kültür sonucu veya kesin mikrobiyolojik tanı beklenerek geciktirilmemelidir. [1]

Vital bulguları, bilinç durumunu, perfüzyonu ve olası enfeksiyon odağını değerlendirin; önceki değerlerle değişimi karşılaştırın. [2]

• Düşük qSOFA sepsisi dışlamaz. Normal ateş veya kan basıncı da dışlama sağlamaz; tek biyobelirteç ya da testle sepsis doğrulanamaz/dışlanamaz. [1][2]

• Nörolojik durum ve hemodinamiyi yakından izleyin; kötüleşmede stabilizasyonu sürdürün ve nörovasküler bakım deneyimi olan merkezle erken iletişim kurun. [2]

Başlangıç zamanını netleştirin ve acil kontrastsız beyin BT’si değerlendirin. SAK saptanırsa anevrizmal kaynağı belirlemek için damar görüntülemesi gerekir. [1][2]

• Geç veya başlangıcı belirsiz başvuruda negatif BT ile değerlendirmeyi sonlandırmayın. Süren şüphede lomber ponksiyonun gerekliliği, zamanlaması ve güvenliği uzmanla değerlendirilir; tek bir belirti tanıyı dışlamaz. [1]

• Solunum/dolaşım desteği gereksinimini hızla belirleyin; sepsis şüphesinde ilgili acil tedavi sürecini başlatın. [1]

Başlangıcı, solunum bulgularını, ek hastalıkları ve aspirasyon/direnç riskini değerlendirin. Hastaneye başvuruda akciğer grafisini içeren tanısal süreci geciktirmeyin. [1]

• Düşük bir şiddet skoru pnömoniyi dışlama testi değildir ve tek başına taburculuk kararı verdirmez. Klinik kötüleşme yeniden değerlendirme gerektirir. [1]

• ABC ve dolaşım desteğini başlatın; ciddi kanamada yerel masif kanama sürecini ve uygun kan ürünü planını değerlendirin. [1]

Kanama bulgularını, ilaçları ve karaciğer hastalığı öyküsünü değerlendirin. Tam kan sayımı, koagülasyon, böbrek işlevi ve kan grubu/uygunluk incelemelerini planlayın. [1]

• Risk skoru hastalığı dışlama testi değildir. Kanamanın geçici durması değerlendirmeyi bitirmez; hemodinami ve tekrar kanama riski yeniden gözden geçirilir. [1]

• Hava yolu ve aspirasyon riskini önceliklendirin. Tam tıkanmada acil endoskopi gereksinimini belirleyin; ilaç denemesi endoskopiyi geciktirmemelidir. [1]

Yutulan madde, zaman, tam/parsiyel tıkanma ve komplikasyon belirtilerini değerlendirin. Radyoopak veya türü belirsiz cisimde direkt görüntüleme; perforasyon şüphesinde BT değerlendirilir. [1]

• Yutma güçlüğü tek başına hava yolu tıkanması tanısı değildir. Yakınmanın geçmesi altta yatan özofagus hastalığını dışlamaz; lokma takılması sonrasında neden araştırması gerekir. [1]